Gazeteci, İletişimci: Yağmur Zeynep Toprak
Bir içli köftenin bir ailenin kaderini değiştirebileceğini hiç düşündünüz mü?
Yer İstanbul’un kalbi: İstiklal Caddesi. Koca insan kalabalığının telaşına kapılmışken bir köşe sizi durduruyor…
Galatasaray Lisesi’nin hemen çaprazında…
Beyaz önlüğü, tertemiz tezgahı ve güler yüzüyle müşterilerini karşılayan bir esnaf.
Ama bu tezgah sadece bir sokak lezzeti noktası değil. Bu tezgah, Kahramanmaraş’tan İstanbul’a uzanan sabır ve mücadele hikayesinin adresi. Adı: Sabırtaşı Restoran.
Her gün yüzlerce yerli ve yabancı turist bu tezgahın önünde sıraya giriyor. İçli köftesini alan tekrar o yoğun kalabalığa karışıyor. Sabırtaşı hikayesi de adını buradan alıyor.
Meltem TV’de hazırlayıp sunduğum “Dünyanın Lezzetleri” programı için bu hikayeyi yerinde dinleme fırsatı bulmuştum. 113 basamaklı merdiveni katedip 5. kata ulaştığınızda sizi samimi ve sıcacık bir ortam karşılıyor…
O gün mutfakta içli köftelere eşlik eden kişi Mustafa Topçuoğlu’nun eşi, gamzeli şef Fatma Topçuoğlu’ydu. Üstelik kayınvalidesiyle aynı ismi taşıyor. Maraş’a özgü lezzetlerin hazırlandığı o sıcak şirin sofraya konuk oldum, hikayelerine ortak oldum.
Ve hazırsanız o sofrada anlatılan, bir göçün, bir mücadelenin ve bir annenin fikriyle değişen kaderin hikayesini anlatıyorum.
İÇLİ KÖFTENİN İÇLİ HİKAYESİ
Kerpiç duvarlı bir evde, Kahramanmaraş’ın Türkoğlu ilçesinde yaşayan Ali ve Fatma çifti, geçimlerini sağlamak için Almanya’ya çalışmaya gitmek zorunda kalır. 5 yaşındaki oğulları Mustafa’yı büyük bir zorlukla dede ve babaanneye bırakarak ayrılırlar. Mustafa, ortaokul 2. sınıfa kadar ailesinden uzak büyür. Yıllar sonra hasret sona erer ve aile yeniden bir araya gelir.
Ancak işler hiçte beklenildiği gibi değildir. Baba Ali Topçuoğlu ticarette başarısız olur, borçlar biriktikçe birikir. Çaresiz kalan aile üzüntüyle memleketten 2. kez ayrılmak durumunda kalır.
Sene 1987:
Topçuoğlu ailesi İstanbul’a gelir. Önce Taksim’de tanıdıklarının işlettiği küçük bir butik otelde kalmaya başlar. Bir tarafta baba Ali Topçuoğlu’nu huzursuz eden borçlar, küçük bir göz odada yaşamanın sıkıntısı ve başkasının otelinde kalmanın derin mahcubiyeti…
Tam o zorlu günlerde, ailenin kaderini değiştirecek bir fikir gelir.
Fatma Topçuoğlu, eşi ve oğluyla Taksim’de yürürken gözleri yemek tezgahlarına dalar. Sonra eşine döner ve der ki:
“Ben içli köfte yapayım, sen sat Ali. En azından sana yardımım dokunsun.”
İşte o cümleyle hikaye başlar.
Annenin zahmetle yaptığı içli köfteler, babanın omzunda İstiklal Caddesi’ne taşınır. Kalabalık sokaklarda, bembeyaz önlüğüyle nar gibi kızarmış köfteler tezgaha dizilir. Üzerine “Sabırtaşı” yazılır; ailenin sabırla ördüğü mücadelenin izleri böylece sokaklara yansır.
İçli köfte artık sadece bir yemek değildir. Borç ödeyen, aile geçindiren bir ailenin alın terine dönüşmüştür.
Yıllar geçer, küçük sokak tezgahı büyür. 2004’te bir restorana dönüşür adıysa hep aynı kalır; Sabırtaşı.
Baba Ali Topçuoğlu 2009 yılında vefat eder. Onun beyaz önlüğü askıda dururken, Mustafa Topçuoğlu babasının anılarını yaşatmak için, babasının geçmişine sahip çıkmak için, önlüğü takım elbisesinin üzerine geçirir ve Taksim’de babasının hikayesini yazmaya devam eder.
Ailenin hikayesine artık gelin Fatma Topçuoğlu da dahildir. Adaşı olduğu kayınvalidesi Fatma Hanım’ın tariflerini öğrenir, içli köfteler anneden geline aktarılır. Böylece Fatma Ana’nın emekle yoğrulmuş tarifleri, Fatma Gelin’in ellerinde yeni nesile taşınır. İçli köfte artık yalnızca bir aile geleneği değil, aynı zamanda bir mirastır.
Bugün Sabırtaşı yalnızca bir restoran değildir. Aynı zamanda bir girişimcilik hikayesi, üniversitelerde paylaşılan bir hayat dersidir de. Mustafa Topçuoğlu yaşadığı mücadeleyi gençlerle paylaşır ve kaleme aldığı kitabıyla ailesinin hikayesini aktarır.
Çünkü küçücük bir içli köftenin içine yalnızca kıyma, ceviz ve baharat sığmaz. Otuz yıllık göç, sabır, mücadele ve umut da sığar.
Ve belki de bu hikayeyi en iyi özetleyen cümle şu:
Mustafa Topçuoğlu: “Kaderim hayalim oldu.”
Topçuoğlu ailesi hikayesiyle binlerce gence ışık tutmuş, Mustafa Topçuoğlu’nun ilk kitabı “Sabırtaşı – Beyoğlu’nda Bir Bey Oğlu” 2017’de yayımlanmıştır.
2022’de ise annesi Fatma Ana ve eşi Gamzeli Gelin’e de bir kitap yazarak ailenin mirasını gelecek kuşaklara aktarır.
İçli köfte tarifi
Kağıdı kalemi hazırlayın, dünyanın en lezzetli Ali Usta’nın içli köfte tarifini veriyoruz. Bir kadın, bir erkek ve altı çocuk alınır. Yaşamın sıkıntısıyla iyice yoğrulur. İçine bolca dayanışma, tutam tutam sabır ve azim katılır. Bu harca göz kararı yokluk, zorluk ve gece gündüz çalışma eklenir. Harç nasırlı avuçlarda yoğrulur, biçimlenir. Dünya denen şu kızgın tavada bir güzel pişirilir. İşte size sabırtaşı timsali içli köfteci Ali Bey’in ‘Sabırtaşı İçli Köftesi’nin tarifi. Afiyet olsun.